इन्सुलेटिङ ग्लोभ भण्डारणका आवश्यकताहरू: ताप, UV को सम्पर्क र निरीक्षण

इन्सुलेटिङ ग्लोभको अनुचित भण्डारणले काम गर्ने ठाउँमा पुग्नुअघि नै विद्युतीय सुरक्षालाई कमजोर बनाउन सक्छ। प्रयोग नगरिएका ग्लोभ पनि ताप, घाम, ओजोन, दूषण र यान्त्रिक तनावका कारण क्षतिग्रस्त हुन सक्छन्। हालसालैको विद्युतीय परीक्षण अभिलेख हुनु महत्त्वपूर्ण हो, तर त्यसले अनुचित भण्डारणलाई स्वीकार्य बनाउँदैन वा हानिकारक सम्पर्कपछि ग्लोभ अझै प्रयोगयोग्य छ भन्ने प्रमाणित गर्दैन।

सबस्टेसन, विद्युत् सेवा प्रदायक, नवीकरणीय ऊर्जा परियोजना र औद्योगिक मर्मतसम्भार टोलीका लागि व्यावहारिक चुनौती भनेको भण्डार कक्षदेखि कार्यस्थलसम्मको सम्पूर्ण प्रक्रियालाई नियन्त्रण गर्नु हो। राम्रोसँग व्यवस्थापन गरिएको क्याबिनेटले खासै सुरक्षा दिँदैन, यदि ग्लोभहरू त्यसपछि अर्को हप्ता तातो सवारीसाधनमा औजारमुनि खुम्च्याएर राखिन्छन् भने। यस मार्गदर्शिकाले मापदण्डहरू कहाँ लागू हुन्छन्, भण्डारणका कुन अवस्थाहरूमा ध्यान दिनुपर्छ र निरीक्षण तथा विद्युतीय परीक्षण कसरी एकअर्कासँग सम्बन्धित छन् भन्ने कुरा स्पष्ट गर्छ।

भण्डारणसम्बन्धी कुन आवश्यकताहरू लागू हुन्छन्?

पहिले उत्पादनसम्बन्धी आवश्यकताहरू र सेवामा प्रयोगसम्बन्धी आवश्यकताहरू छुट्याउनुहोस्। ASTM D120 ले रबरका इन्सुलेटिङ ग्लोभलाई उत्पादनका रूपमा सम्बोधन गर्छ। ASTM F496 ले इन्सुलेटिङ ग्लोभ र बाहुलाको सेवाकालीन हेरचाहलाई सम्बोधन गर्छ। IEC 60903 ले विद्युत् प्रवाहयुक्त कामका लागि इन्सुलेटिङ सामग्रीका ग्लोभ समेट्छ। यी कागजातहरूका उद्देश्य फरक छन्; एउटाको सन्दर्भ दिँदैमा कार्यस्थलमा लागू हुने सबै आवश्यकताहरू पालना भएको स्वतः प्रमाणित हुँदैन।

संयुक्त राज्य अमेरिकामा OSHA 29 CFR 1910.137 ले विद्युतीय सुरक्षात्मक उपकरणका लागि स्पष्ट आवश्यकताहरू तोकेको छ। यसको भण्डारणसम्बन्धी प्रावधानअनुसार प्रकाश, अत्यधिक तापक्रम, अत्यधिक आर्द्रता, ओजोन तथा अन्य हानिकारक पदार्थ र अवस्थाबाट उपकरणलाई सुरक्षित राख्नुपर्छ। OSHA ले इन्सुलेटिङ उपकरणलाई सुरक्षित र भरपर्दो अवस्थामा कायम राख्नुपर्ने आवश्यकता पनि तोकेको छ।

यो शब्दावली उपयोगी छ, किनकि यसले “उचित भण्डारण” को साँघुरो व्याख्यालाई रोक्छ। ग्लोभलाई प्रत्यक्ष घामबाट टाढा राख्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन, यदि क्याबिनेट ओजोन उत्पन्न गर्ने स्रोतको छेउमा छ वा त्यसमा विलायकका कन्टेनरहरू छन् भने। भण्डारण वातावरणको अवस्था महत्त्वपूर्ण हुन्छ, ढोका छ कि छैन भन्ने कुरा मात्र होइन।

अन्य बजारहरूका लागि लागू हुने राष्ट्रिय नियम, निर्दिष्ट मापदण्डको संस्करण, ग्लोभ निर्माताका निर्देशन र रोजगारदाताको विद्युतीय सुरक्षा प्रक्रियाको पुष्टि गर्नुहोस्। IEC र ASTM का सन्दर्भलाई एकअर्काको विकल्पका रूपमा लिनु हुँदैन। संख्यात्मक भण्डारण सीमा आवश्यक भएमा, प्रमाणविहीन सार्वभौमिक तापक्रम दायरा अपनाउनुको सट्टा वास्तविक ग्लोभ मोडेलका कागजातबाट ती सीमा प्राप्त गर्नुहोस्।

ताप: कोठाको थर्मोस्ट्याट मात्र होइन, भण्डारण स्थान पनि जाँच्नुहोस्

तापले रबरको पुरानो हुने प्रक्रियालाई तीव्र बनाउँछ। चिन्ता तातो सतहसँगको सम्पर्कजस्तो नाटकीय घटनामा मात्र सीमित हुँदैन। लामो समयसम्म पटक-पटक उच्च तापक्रममा रहँदा, विशेष गरी तन्किने, दूषण वा कमजोर हावा आवतजावतसँगै, रबरमा क्षति पुग्न सक्छ।

सवारीसाधनमा भण्डारण गर्नु सामान्य कमजोर पक्ष हो। बाहिर पार्क गरिएको बन्द कम्पार्टमेन्टमा गोदाममा रेकर्ड गरिएको अवस्थाभन्दा धेरै फरक अवस्था हुन सक्छ। अर्को जोखिम भनेको हीटर, बाफको पाइप वा घाम लाग्ने भित्तानजिकको क्याबिनेट हो। ढोकाछेउमा कोठाको तापक्रम नाप्दैमा ग्लोभले अनुभव गर्ने तापक्रम पत्ता लाग्छ भन्ने छैन।

इन्सुलेटिङ ग्लोभ भण्डारणका लागि निर्माताले सिफारिस गरेको सीमाभित्र पर्ने चिसो र सुख्खा स्थान प्रयोग गर्नुहोस्। कुनै ठाउँमा नियमित रूपमा उच्च तापक्रम हुने भए, उपयुक्त निगरानी उपकरण प्रयोग गरेर वास्तविक क्याबिनेट वा ढुवानी कम्पार्टमेन्टको अवस्था मूल्याङ्कन गर्नुहोस्। तापक्रम सीमा नाघेमा जानकारी कसरी दिने र त्यसको मूल्याङ्कन कसरी गर्ने भन्ने कुरा घटना हुनुअघि नै तय गर्नुहोस्। कारबाहीको नियमबिनाको तापक्रम अभिलेखले उपकरणलाई प्रयोगका लागि तयार राख्न खासै मद्दत गर्दैन।

चिसो अवस्थाबारे पनि विचार गर्नुपर्छ। निर्माताको ह्यान्डलिङ निर्देशन पालना गर्नुहोस् र कडा भएका ग्लोभलाई बलपूर्वक नबङ्ग्याउनुहोस्। काम गर्न सजिलो हुने तापक्रममा ल्याउन रेडिएटर, हिट गन वा अन्य अस्थायी तताउने विधि प्रयोग नगर्नुहोस्।

UV सम्पर्क र ओजोनका लागि छुट्टाछुट्टै नियन्त्रण आवश्यक छन्

घामको प्रकाशले रबरलाई पराबैंगनी विकिरणमा पर्छ र ग्लोभलाई तताउन पनि सक्छ। त्यसैले ड्यासबोर्डमा छोडिएको जोडीले एकैपटक दुई जोखिम सामना गर्छ। झ्यालछेउको खुला सेल्फमा भण्डारण गर्नु त्यति स्पष्ट नदेखिए पनि त्यसबाट बच्नुपर्छ। “घरभित्र” हुनु भनेको प्रकाशबाट सुरक्षित हुनु होइन।

उपयुक्त सुरक्षात्मक झोला वा बन्द क्याबिनेट प्रयोग गर्नुहोस् र ग्लोभलाई प्रत्यक्ष घाम तथा कृत्रिम UV स्रोतबाट टाढा राख्नुहोस्। झोला उपकरणका लागि उपयुक्त हुनुपर्छ र ग्लोभलाई नखुम्च्याई वा नथिची भण्डारण गर्न मिल्ने हुनुपर्छ। कुनै पनि पारदर्शी प्याकेजिङले अर्थपूर्ण UV सुरक्षा दिन्छ भनेर नमान्नुहोस्।

ओजोनले फरक समस्या निम्त्याउँछ। यसले ओजोनप्रति संवेदनशील रबरलाई, विशेष गरी रबर तन्किएको अवस्थामा, क्षति पुर्‍याउन सक्छ। सम्भावित स्रोतहरूमा विद्युतीय आर्किङ, केही विद्युतीय उपकरण र ओजोन उत्पन्न गर्ने यन्त्र पर्छन्। त्यसैले “विद्युतीय उपकरण कक्ष” भनिएको स्थानमा विद्युतीय PPE भण्डारण गर्नु स्वतः उपयुक्त हुँदैन; नजिकका उपकरण र अवस्थाको मूल्याङ्कन गर्नुहोस्।

सतहमा देखिने मसिना चिरालाई ध्यान दिनुपर्छ, तर देखावट मात्रले त्यसको कारण विश्वसनीय रूपमा स्थापित गर्न सक्दैन। चिरा भेटिएमा ग्लोभलाई सेवाबाट हटाउनुहोस् र जोडीसँगै भण्डारणको व्यवस्था पनि जाँच्नुहोस्। सम्पर्कको कारण सुधार नगरी क्षतिग्रस्त ग्लोभ मात्र बदल्दा अर्को जोडीले पनि उही समस्या सामना गर्न सक्छ।

ग्लोभ कसरी प्याक गरिएको छ भन्ने कुरा कहाँ राखिएको छ जत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ

ग्लोभलाई प्राकृतिक आकारमै राख्नुहोस्; धारिलो गरी नखुम्च्याउनुहोस्, कफलाई उल्टो नफर्काउनुहोस्, कसिलो ब्यान्ड नलगाउनुहोस् र माथिबाट भारी वस्तु नथिच्नुहोस्। एउटाका लागि बनाइएको झोलामा धेरै जोडी जबरजस्ती नराख्नुहोस्। लगातार विकृत अवस्थामा रहनु प्याकेजिङ वा क्याबिनेटको व्यवस्था बदल्नुपर्ने चेतावनी हो।

ग्लोभलाई औजार, फास्टनर, केबलका टुक्रा, तेल, इन्धन, विलायक र अन्य सम्भावित हानिकारक सामग्रीबाट अलग राख्नुहोस्। सफा देखिने औजारको झोलामा पनि धारिला टुक्रा वा रासायनिक अवशेष हुन सक्छन्। साझा कम्पार्टमेन्टमा कामदारलाई खाली ठाउँ खोज्न लगाउनुभन्दा छुट्टै भण्डारण गर्नु भरपर्दो नियन्त्रण हो।

छालाका प्रोटेक्टरलाई पनि ध्यान दिनुपर्छ। तिनले कार्यस्थलबाट ओसिलोपन, फोहोर वा दूषित पदार्थ ल्याउन सक्छन्। भण्डारण गर्दा प्रोटेक्टर हटाउनुपर्छ कि पर्दैन भन्नेबारे ग्लोभ निर्माताका निर्देशन पालना गर्नुहोस् र भिजेका वा दूषित प्रोटेक्टरलाई इन्सुलेटिङ रबरसँग टाँसिएर नराख्नुहोस्।

सफा गरेपछि, राख्नुअघि ग्लोभलाई निर्देशनअनुसार सुक्न दिनुहोस्। स्वीकृत सफाइ विधि र सामग्री मात्र प्रयोग गर्नुहोस्; वर्कसपका विलायक त्यसको विकल्प होइनन्। झोलामा ग्रिट, क्षति र ओसिलोपन छ कि छैन जाँच्नुहोस्। सफा ग्लोभ फोहोर झोलामा राख्दा सफाइको उद्देश्य नै विफल हुन्छ।

निरीक्षणले विद्युतीय परीक्षणभन्दा फरक प्रश्नको जवाफ दिनुपर्छ

निरीक्षणले देखिने वा अन्य तरिकाले पत्ता लगाउन सकिने क्षतिले ग्लोभलाई प्रयोगका लागि अनुपयुक्त बनाउँछ कि बनाउँदैन भन्ने जाँच गर्छ। विद्युतीय परीक्षणले तोकिएका परीक्षण अवस्थाअन्तर्गत डाइइलेक्ट्रिक कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन गर्छ। एउटा प्रक्रियाले अर्कोको ठाउँ लिन सक्दैन। प्वाल परेको, रसायनको सम्पर्क भएको वा हानिकारक अवस्थामा भण्डारण भएको घटनाअघि गरिएको परीक्षणले ग्लोभको हालको अवस्था प्रमाणित गर्दैन।

OSHA 1910.137 अनुसार, इन्सुलेटिङ उपकरणलाई प्रत्येक दिन प्रयोग गर्नुअघि र क्षति भएको हुन सक्ने उचित शङ्का भएको घटनापछि तुरुन्तै क्षतिको लागि निरीक्षण गर्नुपर्छ। इन्सुलेटिङ ग्लोभको निरीक्षणसँगै हावाको परीक्षण पनि गर्नुपर्छ। यो “नियमित रूपमा जाँच गर्नुहोस्” भन्ने सामान्य निर्देशनभन्दा बढी स्पष्ट आवश्यकता हो। भण्डार कक्षमा मासिक जाँच गर्नुले प्रयोगपूर्व गर्नुपर्ने अनिवार्य परीक्षणको ठाउँ लिँदैन।

निर्माताले सिफारिस गरेको प्रक्रिया अपनाएर हत्केला, पृष्ठभाग, औँलाहरू, औँलाबीचका ठाउँ र कफ जाँच्नुहोस्। विशेष गरी यी कुरामा ध्यान दिनुहोस्:

• प्वाल, च्यातिएको भाग, छेडिएको स्थान, काटिएको भाग वा भित्र गाडिएको बाह्य पदार्थ।
• चिरा र सतहको अन्य क्षय।
• सुन्निएको, नरम भएको, कडा भएको, टाँसिने वा लोच गुमाएको अवस्था।
• दूषण वा कारण निश्चित रूपमा बताउन नसकिने परिवर्तन।

उपयुक्त विधि प्रयोग गरी हावाको परीक्षण गर्नुहोस् र अत्यधिक हावा नभराउनुहोस्। हावा भर्ने सीमा र प्रक्रिया अस्थायी रूपमा बनाएको अभ्यासबाट होइन, सम्बन्धित निर्देशन वा मापदण्डबाट लिनुपर्छ। हावाको परीक्षणले चुहावट पत्ता लगाउन मद्दत गर्न सक्छ; यसले ग्लोभको भोल्टेज रेटिङ प्रमाणित गर्दैन वा डाइइलेक्ट्रिक परीक्षणको ठाउँ लिँदैन।

क्षति वा क्षय भएको शङ्का भएमा, गल्तीले जारी हुन नपाओस् भनेर जोडीलाई अलग राख्नुहोस्। देखिएको कुरा अभिलेख गर्नुहोस् र लागू प्रक्रियाअनुसार मूल्याङ्कनको व्यवस्था गर्नुहोस्। ऊर्जायुक्त कामको तयारी गर्दा शङ्कास्पद चिरा “पर्याप्त सानो” छ कि छैन भनेर कामदारले आफैँ निर्णय गर्नुपर्ने अवस्था हुनु हुँदैन।

परीक्षणको अन्तराल र भण्डारणको अवस्थाबीच सम्बन्ध कायम राख्नुहोस्

OSHA 1910.137 लागू हुने अमेरिकी कार्यस्थलका लागि तालिका I-5 ले रबरका इन्सुलेटिङ ग्लोभलाई पहिलोपटक जारी गर्नुअघि र त्यसपछि प्रत्येक छ महिनामा विद्युतीय परीक्षण गर्नुपर्ने तोकेको छ। इन्सुलेटिङ क्षमता शङ्कास्पद देखिनु, मर्मत गर्नु र लागू प्रावधानको अधीनमा प्रोटेक्टरबिना प्रयोग गर्नु पनि थप परीक्षण आवश्यक पार्ने अवस्थाहरू हुन्। तालिकामा परीक्षण गरिएको तर जारी नगरिएको उपकरणलाई अघिल्ला 12 महिनाभित्र विद्युतीय परीक्षण नगरिएसम्म सेवामा राख्न नपाइने पनि उल्लेख छ।

यी त्यस सन्दर्भका नियामक आवश्यकताहरू हुन्, हरेक देश वा कार्यक्रममा लागू हुने सार्वभौमिक अन्तराल होइनन्। परीक्षण मिति, जारी भएको स्थिति, ग्लोभको पहिचान र लागू हुने अर्को परीक्षणसम्बन्धी आवश्यकता खोज्न सकिने गरी अभिलेख राख्नुहोस्। “प्रयोग नभएको” भन्नाले अनिश्चित समयसम्म जारी गर्न योग्य हुनु होइन, र “परीक्षण म्यादभित्र” हुनु भनेको निरीक्षणमा असफल भएको अवस्थालाई बेवास्ता गर्न मिल्नु होइन।

मैदानका अवस्थाहरूमा पनि लागू हुने भण्डारण प्रक्रिया बनाउनुहोस्

सबैभन्दा उपयोगी प्रक्रियाले तीनवटा हस्तान्तरण समेट्छ: भण्डारमा सामग्री प्राप्त गर्दा, प्रयोगकर्तालाई जारी गर्दा र कामपछि फिर्ता लिँदा। प्राप्त गर्दा पहिचान, साथमा आएका कागजात, प्याकेजिङको अवस्था र परीक्षण स्थिति पुष्टि गर्नुहोस्। जारी गर्दा जोडी प्रयोगका लागि योग्य छ र भण्डारणका कारण क्षति भएको छैन भन्ने सुनिश्चित गर्नुहोस्। फिर्ता लिँदा सफाइ, मूल्याङ्कन वा परीक्षण आवश्यक पर्ने उपकरणलाई प्रयोगका लागि तयार उपकरणबाट अलग राख्नुहोस्।

ढुवानी पनि यस प्रक्रियामा समावेश हुन्छ। ग्लोभ कहाँ बोक्न मिल्छ, कसरी थिचिन र दूषित हुनबाट जोगाउने तथा असामान्य सम्पर्कपछि के गर्ने भन्ने व्यवस्था गर्नुहोस्। बन्द झोलाले ह्यान्डलिङ र प्रकाशबाट सुरक्षामा मद्दत गर्छ, तर तातो सवारीसाधनको कम्पार्टमेन्टलाई तापक्रम-नियन्त्रित बनाउँदैन।

2009 मा स्थापना भएको Hebei Jinneng Power Technology Co., Ltd. ले JINPOWER ब्रान्डअन्तर्गत विद्युतीय सुरक्षा उपकरणमा विशेषज्ञता हासिल गरेको छ। विकास, उत्पादन, गुणस्तर नियन्त्रण र ग्राहक सेवामा यसको कामले सान्दर्भिक दृष्टिकोण दिन्छ: उपकरण कारखानाबाट बाहिरिएपछि पनि भण्डारणसम्बन्धी निर्देशनहरू उपयोगी रहनुपर्छ। आपूर्ति गरिएको प्रत्येक ग्लोभ मोडेलका लागि, खरिदकर्ताले सामान्य ब्रान्डसम्बन्धी कथनमा भर नपरी लागू ह्यान्डलिङ निर्देशन र अनुपालनसम्बन्धी कागजात प्राप्त गर्नुपर्छ।

व्यावहारिक लेखापरीक्षण कम नियन्त्रण भएको स्थानबाट सुरु हुन्छ: सवारीसाधन, अस्थायी साइट भण्डार वा फिर्ता गर्ने बाकस। ताप, प्रकाश, ओसिलोपन, दूषण र दबाब जाँच्नुहोस्, त्यसपछि वास्तविक अभ्यासलाई निर्माताका निर्देशन र लागू आवश्यकतासँग तुलना गर्नुहोस्। शङ्कास्पद हानिकारक सम्पर्कपछि टोलीले कुनै जोडीको पहिचान, परीक्षण स्थिति वा अवस्था पुष्टि गर्न नसकेमा ती प्रश्नहरूको समाधान नभएसम्म त्यसलाई सेवाबाट बाहिर राख्नुहोस्।